Akademisyen ve Haber7.com yazarı Prof. Dr. Zakir Avşar, “Ev sahibi Türkiye?” başlıklı köşe yazısında Türkiye’deki sosyal konut politikasının geldiği noktayı ve geleceğine dair önemli tespitlerde bulundu. Avşar, sosyal konut meselesinin artık sadece dar gelirli vatandaşların barınma ihtiyacını karşılamanın ötesine geçerek, ekonomik istikrar, toplumsal denge ve kentsel güvenlik gibi stratejik alanların kesişim noktasına ulaştığını belirtti.
2003’ten Bugüne Sosyal Konut Hamleleri
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) aracılığıyla 2003 yılından bu yana 1 milyon 750 binden fazla sosyal konut inşa edildiğini ve yaklaşık 7 milyon vatandaşın bu projelerle ev sahibi olduğunu hatırlatan Avşar, bu rakamların devletin konut üretimindeki kapasitesini ve sürekliliğini gösterdiğini vurguladı. Bu ölçekteki üretimin, sosyal konutun sınırlı bir yardım aracı değil, geniş kitlelere yayılan bir refah politikası olduğunu ortaya koyduğunu ifade etti.
‘Yüzyılın Konut Projesi’ ve İstanbul’un Özel Durumu
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurulan ve 500 bin sosyal konut hedefiyle “Yüzyılın Konut Projesi” olarak adlandırılan girişimin, Türkiye konut politikası tarihinde yeni bir eşik anlamına geldiğini belirten Avşar, projenin en az 2 milyon vatandaşın modern, afetlere dirençli ve erişilebilir fiyatlı konutlara kavuşmasını hedeflediğini söyledi. Bu projenin konut piyasasının dengelenmesinde de kritik rol oynayacağını ekledi. 8 milyon 840 bin başvuru ve 5 milyon 242 bin geçerli kabul, konuta olan yüksek talebi ve kamusal müdahale ihtiyacını gözler önüne serdi. Talebin en yoğun olduğu şehir olan İstanbul’da ise 1 milyon 235 bin başvuruyla bu durum daha da belirginleşti. Yüksek nüfus artışı, göç, sınırlı arsa ve spekülatif fiyatlar nedeniyle İstanbul’da sosyal konut politikalarının farklı parametrelerle uygulanmasının bir zorunluluk olduğunu belirtti. Hane gelir sınırı, 240 ay vade ve düşük peşinat oranları gibi düzenlemelerin bu kentsel gerçekliğe bir yanıt olduğunu ifade etti.
Sosyal Konutun Ekonomik ve Kentsel Dönüşüm Boyutları
Avşar, sosyal konut politikalarının İstanbul’daki etkisinin sadece arzı artırmakla kalmayıp, hızla yükselen kira bedelleri üzerinde dengeleyici bir rol oynayarak piyasayı regüle edeceğini ve geniş bir toplumsal fayda sağlayacağını dile getirdi. İnşaat sektörünün 300’e yakın alt sektörü besleyerek ekonomide güçlü bir çarpan etkisi yarattığını, bu nedenle sosyal konut yatırımlarının makroekonomik istikrar açısından da önemli bir araç olduğunu belirtti. Kentsel dönüşümle olan güçlü ilişkisine de değinen Avşar, 2012’den bu yana dönüşüm kapsamına alınan 2 milyon 526 bin bağımsız bölümün 2 milyon 262 bininin tamamlandığını ve bunun önemli bir kısmının İstanbul’da gerçekleştiğini söyledi. Sosyal konut üretimi ile kentsel dönüşümün eş zamanlı ilerlemesinin, özellikle deprem riski yüksek İstanbul için hayati önem taşıdığını ve bu politikanın doğrudan bir afet risk azaltma stratejisi olduğunu vurguladı. “Yarısı Bizden” gibi kampanyalarla sunulan desteklerin ve uluslararası finansmanlı projelerin, dönüşüm sürecini daha erişilebilir kıldığını ekledi.
Yaşam Alanı Üretimi ve Gelecek Vizyonu
Sosyal konut projelerinin sadece barınma değil, aynı zamanda yaşam alanı üretimine odaklandığını belirten Avşar, mahalle konakları, eğitim kurumları ve ibadet alanları gibi sosyal donatıların entegrasyonunun insan merkezli şehircilik anlayışını yansıttığını ifade etti. Bu yaklaşımın, büyük şehirlerde zayıflayan toplumsal bağların yeniden güçlendirilmesi için önemli bir fırsat sunduğunu belirtti. Tüm bu unsurlar bir araya geldiğinde, sosyal konut politikalarının Türkiye’de çok boyutlu bir dönüşüm sürecinin merkezinde yer aldığını ve özellikle İstanbul için uzun vadeli ve sürdürülebilir bir zorunluluk olduğunu vurguladı. Avşar, bu politikaların günümüz Türkiye’sinde ekonomik büyümeden toplumsal refaha, kentsel planlamadan afet yönetimine kadar geniş bir etki alanına sahip stratejik bir araç olduğunu sözlerine ekledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı dönemindeki çalışmalarının, bugünkü sosyal konut vizyonunun temelini oluşturduğunu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un uygulayıcı olması durumunda, hedeflenenin de ötesinde başarıların kısa sürede gerçekleşeceğine inandığını ifade etti.
