Ayasofya, Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından 532-537 yılları arasında inşa edilen ve İstanbul’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmed tarafından camiye çevrilen tarihi bir yapıdır. 1453’ten itibaren yaklaşık 481 yıl boyunca cami olarak hizmet veren Ayasofya, 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla müzeye dönüştürülmüş ve 1935-2020 yılları arasında müze olarak faaliyet göstermiştir.
Ayasofya’nın tekrar cami statüsüne kavuşma süreci 2005 yılında başlamış, ancak ilk davalar sonuçsuz kalmıştır. 2016 yılından itibaren yapının Hünkar Kasrı bölümünde vakit namazları kılınmaya başlanmış ve minarelerinden çifte ezan okunmuştur. Bu gelişmelerin ardından, 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararının iptali istemiyle Danıştay’da dava açılmıştır.
10 Temmuz 2020 tarihinde Danıştay 10. Dairesi, Ayasofya’nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair kararı iptal ederek, yapının vakıf senedindeki cami vasfı dışında kullanılamayacağını belirtmiştir. Bu kararın ardından, 2729 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Ayasofya, Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredilerek yeniden cami statüsü kazanmıştır.
86 yıl müze olarak hizmet veren Ayasofya, 24 Temmuz 2020 tarihinde kılınan cuma namazıyla yeniden ibadete açılmıştır. 916 yıl kilise, 481 yıl cami olarak hizmet veren Ayasofya, 1984 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası listesinde yer almaktadır.
