Eğitimci ve Türkolog Hayat Aras, “Sibirya’nın Sessiz Gücü: Buz Kağanlığının Cumhuriyeti” başlıklı yazısında, kimliğini koruyarak var olma mücadelesi veren Saha (Yakut) Türkleri’nin direnişini ve kültürel zenginliğini kaleme aldı. Uzaklardaki soydaşlarının “Vardık, Varız, Varolacağız!” sözüyle Sibirya’nın zorlu koşullarında ayakta kalma iradelerini vurgulayan Aras, Saha halkının kökleriyle var olduğunu ve Türk Dünyası için önemli bir kültürel köprü olduğunu belirtti.
Saha Cumhuriyeti: Coğrafya, Nüfus ve Stratejik Önem
Rusya Federasyonu’nun kuzeydoğusunda, yaklaşık 3 milyon kilometrekarelik devasa bir alana yayılan Saha Cumhuriyeti (Yakutistan), dünyanın en büyük idari alt bölgesi olma özelliğini taşıyor. Bu topraklar, bağımsız bir devlet olsaydı Türk dünyasının en büyük ülkesi konumuna gelecekti. Başkent Yakutsk, Rusya’nın en uzun nehri Lena Nehri kıyısında yer alırken, şehir kış aylarında -50 dereceye varan sıcaklıklarıyla dünyanın en soğuk yerleşim yerlerinden biri olarak biliniyor. Oymyakon ise -71.2°C ile dünyanın en soğuk, sürekli yaşam yeri rekorunu elinde bulunduruyor.
Yaklaşık 1 milyonluk nüfusun çoğunluğunu Saha Türkleri oluştursa da, Ruslar, Evenler, Evenkiler ve daha birçok etnik grup bu topraklarda barış içinde bir arada yaşıyor. Bu kültürel çeşitlilik, Saha Cumhuriyeti’ni etnografik açıdan da dikkat çekici kılıyor.
Yeraltı Zenginlikleri ve Kültürel Miras
Saha Cumhuriyeti, özellikle elmas üretiminde küresel ölçekte önemli bir paya sahip. Altın, doğalgaz, kömür gibi zengin yeraltı kaynakları, Rus ekonomisi için stratejik bir önem taşıyor. Ancak Aras’a göre, donmuş toprakların altındaki bu servetten daha değerli olanı, dil ve kimlikte vücut bulan kültürel mirastır. Saha Türkleri’nin sözlü edebiyatı ve destan geleneği, canlılığını korumaya devam ediyor.
Cumhuriyet Günü Kutlamaları ve Kültürel Kimlik
Saha Cumhuriyeti, 27 Nisan 1922 ve 1992 tarihlerinde özerklik statüsü kazanmış olmasının yıl dönümünü her yıl coşkuyla kutluyor. Bu özel günde, ulusal giysilerini giyen halk, okullarda, devlet kurumlarında ve meydanlarda konserler, yerel danslar ve çeşitli etkinliklerle Cumhuriyet Günü’nü kutluyor. Türkçenin zenginliğini yansıtan Sahaca’da cumhurbaşkanına “İl Darhan” deniliyor. Cumhuriyetin kuruluşunda emeği geçen önemli şahsiyetlerin anıtları önünde saygı duruşunda bulunuluyor.
Her yıl düzenlenen “Isıah” adlı yerel bayramın kutlandığı Üs Hadın bölgesine yapılan yolculuk da kutlamaların önemli bir parçası. Sibirya’nın sessizliğinde yükselen bu cumhuriyet, donmuş topraklarda bile susmayan bir özün, yüzyıllar öncesine ait izlerin ve sessizliğin içindeki en güçlü sesin bir kanıtı olarak öne çıkıyor. Saha halkının varlığı, doğayla uyum içinde yaşama sanatının en güzel örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.
