Bal üretiminde dünya ikincisi olan Türkiye, özellikle çam balı üretiminde küresel pazarın lideri konumunda bulunuyor. Ülke, dünya çam balı üretiminin yaklaşık %90’ını tek başına karşılarken, bal ihracatında ise ilk üçe girmeyi hedefliyor. Bu iddialı hedefe ulaşmak için Türkiye, “Çam Balının Uluslararası Pazarda Rekabet Gücünü Artırmak” başlıklı kapsamlı bir AR-GE projesini hayata geçiriyor.
Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü ile iş birliği içinde, 24 ay sürecek bu önemli projeyi başlatıyor. Birlik Başkanı Bedri Girit, Türkiye’nin yaklaşık 100 bin tonluk bal üretimine karşın 33,5 milyon dolarlık ihracat gelirinin yetersizliğine dikkat çekti. Ortalama 3,9 dolar olan ihracat birim fiyatının yükseltilmesi gerektiğini vurgulayan Girit, üretimde ikinci sırada olmasına rağmen ihracatta 18. sırada yer alan Türkiye’nin, 250 milyon dolarlık ihracat hedefine ulaşarak Çin ve Yeni Zelanda gibi ülkelerle rekabet etmesini amaçladıklarını belirtti.
Bilimsel Altyapı Güçlendirilecek
Projenin teknik detaylarına değinen Birlik Yönetim Kurulu Üyesi Nedim Kalpaklıoğlu, Türkiye’de Muğla başta olmak üzere çeşitli illerde yılda ortalama 25 bin ton çam balı üretildiğini söyledi. Kalpaklıoğlu, uluslararası pazarda Türk çam balının düşük fiyatla satılmasının temel nedeninin bilimsel altyapı eksikliği olduğunu ifade etti. Çam balına özgü protokateşik asit (PCA), alfa-pinen ve beta-pinen gibi biyoaktif bileşenlerin yeterince tanımlanmadığını ve uluslararası kabul görmüş bir standardizasyon sisteminin bulunmadığını belirtti. Bu proje ile çam balının kimyasal olarak standardize edilmesi, ürünün orijinalliğinin bilimsel yöntemlerle doğrulanması ve fonksiyonel bir gıda ürünü olarak konumlandırılması hedefleniyor.
Hedef: Premium Segment ve Manuka ile Rekabet
Kalpaklıoğlu, projenin nihai amacının Türk çam balını premium pazara taşımak olduğunu vurguladı. Doğru bilimsel altyapı ve stratejik pazarlama ile çam balının küresel pazarda çok daha yüksek bir katma değer yaratabileceğine inanılıyor. Sektör temsilcileri, bu sayede birim fiyatı artırarak Türk çam balını, dünyaca bilinen premium bal kategorileriyle rekabet edebilir seviyeye getirmeyi amaçlıyor.
24 Aylık AR-GE Yol Haritası
Planlanan proje kapsamında şu adımlar atılacak:
- Çam balına özgü biyoaktif ve marker bileşiklerin ileri analiz yöntemleriyle tanımlanması.
- Canlı organizmalar üzerinde (in vivo) veya laboratuvar ortamında (in vitro) biyolojik etkinlik testlerinin gerçekleştirilmesi.
- Kimyasal yapı ile biyolojik aktivite arasındaki ilişkinin ortaya konulması.
- Marker bileşiklere dayalı bilimsel bir sınıflandırma sisteminin geliştirilmesi.
- Bu çalışmalar sonucunda en az 10 SCI makale yayınlanması ve 15 uluslararası bilimsel sunum yapılması hedefleniyor.
