Giresun Fındık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, fındık üreticilerini yaklaşan zirai don tehlikesi konusunda uyardı. Enstitüden yapılan detaylı bilgilendirmede, fındık bitkisinin farklı gelişim evrelerinde düşük sıcaklıklara karşı hassasiyeti ve bu risklere karşı alınması gereken önlemler sıralandı.
Don Tehlikesi ve Fındık Bitkisinin Dayanım Sınırları
Fındık bitkisinin gövdesi, tam dinlenme döneminde -22°C’ye kadar dayanıklılık gösterirken, Türk fındık çeşitlerinde polenler açıkta -5°C’den itibaren, anterler içinde ise -8°C’den itibaren zarar görmeye başlıyor. Özellikle -16°C’de polenlerin büyük oranda öldüğü belirtiliyor. Sürgün gözleri dinlenme döneminde -14°C’den itibaren hasar görürken, -22°C’de tamamen yok oluyor.
İlkbahar Geç Donlarının Kritik Etkisi
Enstitü, ilkbahar geç donlarının fındık üretimi için en büyük risklerden biri olduğunu vurguluyor. Tomurcukların kabardığı dönemde -2°C, ‘fare kulağı’ olarak adlandırılan gelişim evresinde ise -2°C’nin altındaki sıcaklıklar kritik, -3°C ise zararlı olarak kabul ediliyor. Havanın 0°C’nin altına düşmesi ve rüzgârın kesildiği anlarda sıcaklığın hızla düşerek 3 saatten uzun süre kritik seviyelerde kalması ciddi zararlara yol açabiliyor.
İklim Değişikliği ve Erken Uyanma Riski
İklim değişikliğinin etkileriyle kış aylarında artan sıcaklıkların, fındık bitkisinin beklenenden erken uyanmasına neden olduğu belirtiliyor. Bu durum, bitkinin ilkbahar donlarına karşı daha hassas hale gelmesine yol açıyor.
Üreticiler İçin Önerilen Önlemler
Üreticilerin bahçelerini yakından takip etmeleri ve zamanında önlem almaları büyük önem taşıyor. Alınabilecek önlemler üçe ayrılıyor:
- Kültürel Önlemler: Geç uyanan fındık çeşitlerini tercih etmek, bahçelerde rüzgâr perdeleri oluşturmak, toprak analizine göre gübreleme yapmak (özellikle sonbaharda aşırı azotlu gübrelemeden kaçınmak), potasyumlu gübrelerle soğuğa dayanımı artırmak ve erken ilkbaharda toprak işlemeden kaçınmak.
- Fiziksel Önlemler: Don riski olan gecelerde dumanlama yapmak, bahçe içine ısıtıcılar yerleştirmek, yağmurlama sulama ile bitki dokularını korumak ve havanın nem oranını artırmak için su buharı püskürtmek.
- Kimyasal Önlemler: Don beklentisinden 1-2 gün önce aminoasit içerikli veya antifriz etkili preparatları uygulamak. Bu ürünlerin yalnızca yetkili bayilerden ve Bakanlık ruhsatlı olarak temin edilmesi gerekiyor.
Son olarak, üreticilere bahçelerinin rakımına ve bölgesel hava tahminlerine göre hareket etmeleri, sıcaklığın 0°C ve altına düşeceği gecelerde teyakkuzda olmaları ve ürünlerini Tarım Sigortası (TARSİM) kapsamında zamanında sigortalatmaları tavsiye ediliyor.
