ANKARA – BHA’nın haberine göre, Türkiye Yeşilay Cemiyeti tarafından hazırlanan yeni bir rapor, alkol kullanımının bireysel, toplumsal ve ekonomik boyutlarını mercek altına alırken, özellikle gençlerin korunmasına yönelik önemli politika önerilerini de gündeme taşıdı. Rapora göre, Türkiye’de 15 yaş ve üzeri nüfusun yaklaşık beşte biri hayatında en az bir kez alkol denemiş.
Alkol Kullanımının Yaygınlığı ve Başlama Yaşı
Araştırma sonuçları, Türkiye’de 15 yaş ve üstü nüfusun %20,8’inin hayatında en az bir kez alkol kullandığını gösteriyor. Son 12 ayda alkol tüketenlerin oranı %11,4, son 30 günde tüketenlerin oranı ise %7,1 olarak belirlendi. Dünya genelinde alkol kullanım bozukluğu yaşayan yaklaşık 400 milyon kişi bulunurken, Türkiye’deki yaygınlık %4,8 olarak ölçüldü.
Rapora göre, alkol kullanmaya başlama yaşının ortalaması 19,4. Ancak dikkat çekici bir bulgu olarak, alkol deneyimi yaşayanların yarısının ilk kez 18 yaşından önce veya 18 yaşında bu deneyimi yaşadığı ortaya kondu. Erkeklerin alkole başlama yaşının kadınlara göre daha düşük olduğu da tespit edildi. Alkol kullanımına başlamada arkadaş çevresinin etkisi %48,8 ile ilk sırada yer alırken, bunu %45,4 ile eğlence amacı ve %43,6 ile merak duygusu takip ediyor.
Alkolün Küresel Sağlık Etkileri ve Türkiye’deki Durum
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, alkol kullanımı küresel çapta önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Alkol, karaciğer hastalıkları, kanser, kalp ve damar rahatsızlıkları, beyin fonksiyonlarında bozulma ve psikolojik sorunlar dahil olmak üzere 200’den fazla hastalıkla ilişkilendiriliyor. Dünya genelinde her yıl 2,5 milyondan fazla ölümün alkolle ilişkili nedenlerden kaynaklandığı belirtiliyor.
Toplumsal Destek ve Koruyucu Politikalar
Araştırma, toplumun alkolle mücadelede koruyucu politikalara yüksek düzeyde destek verdiğini ortaya koyuyor. Katılımcılar, öğrenci yurtları, spor kulüpleri ve kafelere alkol satışının yasaklanması, reklam ve promosyon faaliyetlerinin sınırlandırılması, benzin istasyonlarında satış yapılmaması ve satış saatlerine yönelik düzenlemeler gibi uygulamaları önemli ölçüde destekliyor.
Yeşilay’dan Gençlere ve Bağımlılıkla Mücadeleye Yönelik Mesajlar
Türkiye Yeşilay Cemiyeti Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç, bağımlılıkların günümüzün en büyük toplumsal risklerinden biri olduğunu vurgulayarak, alkolün sosyalleşme ve eğlenceyle ilişkilendirilmesine dikkat çekti. Dinç, “Hiçbir insanımızın zarar görmesini, sağlığını, geleceğini ve sevdiklerini kaybetmesini istemiyoruz. Alkolün bireysel ve toplumsal sorunları derinleştirdiğini görüyoruz.” dedi. DSÖ’nün alkol kullanımında güvenli bir alt sınır bulunmadığını belirttiği bilgisini paylaşan Dinç, önlenebilir bir risk faktörü olan alkol nedeniyle her yıl milyonlarca insanın hayatını kaybettiğini söyledi.
Dinç, alkolün trafik kazaları, şiddet olayları ve aile içi sorunlarla yakından ilişkili olduğunu belirterek, “Toplum olarak daha dikkatli ve daha koruyucu bir yaklaşım benimsememiz gerekiyor. Alkol kullanım sorunu yaşayan insanlarımızı etiketlemeden, dışlamadan ve suçlamadan yaklaşmamız büyük önem taşıyor. Türkiye’nin 81 ilinde hizmet veren YEDAM’larımızla ücretsiz ve gizlilik esasına dayalı destek sunuyoruz. Geçtiğimiz yıl alkol nedeniyle 1.500’ün üzerinde başvuru aldık. Tedavi ve rehabilitasyon mümkündür, umut her zaman vardır.” ifadelerini kullandı.
Uzmanlardan Erken Yaşta Başlama ve Sağlık Riskleri Uyarısı
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Rabia Bilici, alkol kullanımına başlama yaşının geciktirilmesinin bağımlılıkla mücadelede kritik öneme sahip olduğunu belirtti. Bilici, “Araştırmamızda Türkiye’de alkol kullanımına başlama yaşının ortalama 19,4 olduğunu görüyoruz. Alkol kullanımına ne kadar erken yaşta başlanırsa bağımlılık geliştirme riski de o kadar artıyor. Bu nedenle önleme çalışmalarıyla birlikte gençlerde farkındalık oluşturmak büyük önem taşıyor.” dedi. Beynin gelişiminin genç yetişkinlik dönemine kadar devam ettiğini ve yaş sınırlamalarının önemli bir koruyucu işlev gördüğünü vurguladı.
Prof. Dr. Ayşe Nurdan Tözün, alkolün karaciğer sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekerek, “Alkol bilinçli bir çılgınlıktır. Karaciğer yağlanmasından siroza kadar uzanan ciddi sağlık sorunlarına neden olabilmektedir.” diye konuştu.
Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Tülay Eren ise alkolün kanserin başlıca risk faktörlerinden biri olduğunu vurgulayarak, “Birçok kişi düşük veya ara sıra alkol kullanımının zararsız olduğunu düşünüyor. Oysa bilimsel veriler, alkolün güvenli bir kullanım düzeyi olmadığını ve kanser riskini artırabildiğini gösteriyor. Biz ‘bir kadehten bir şey olmaz’ diyenlerin aksine ‘bir kadehten bir şey olur’ diyoruz.” şeklinde konuştu.
