Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen Sıfır Atık Hareketi kapsamında, 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren tüm Türkiye’de Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması hayata geçiyor. Bu önemli adım, piyasadaki plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının kontrollü bir şekilde toplanarak ekonomiye geri kazandırılmasını amaçlıyor. Sistemin ülke genelinde yaygınlaşmasıyla ekonomiye yıllık 30 milyar TL katkı sağlanması bekleniyor.
İade Noktaları Genişliyor, İşletmelere Ek Gelir Fırsatı
1 Temmuz 2026’dan itibaren, üzerinde “DOA” logosu bulunan içecekleri satan marketler, bakkallar, büfeler, oteller, restoranlar ve kafeler depozito iade noktası olarak hizmet verecek. Bu işletmeler, operatörlerle yapacakları anlaşmalar sayesinde teşvik bedelleri alacaklar. Ayrıca, iade için gelen müşteriler sayesinde artan müşteri trafiği, işletmelere ek gelir ve rekabet avantajı sağlayacak. Alışveriş merkezleri, havalimanları ve hastaneler gibi büyük işletmeler de iade noktası olabilecek.
İşletmeler Nasıl Kayıt Olacak?
Depozito sistemine dahil olmak isteyen işletmelerin, 1 Temmuz tarihinden önce dbys.gov.tr web sitesi üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kayıtlarını tamamlamaları ve iade süreçlerini yönetecek yetkili operatörlerden birini seçmeleri gerekmektedir.
TÜÇA Başkanı Öztürk: “Geri Dönüm Seferberliği Başlatıyoruz”
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, uygulamanın “at-kurtul” alışkanlığının yerine iade ve geri kazanım odaklı yeni bir tüketim davranışını destekleyeceğini belirtti. Öztürk, sistem sayesinde Türkiye genelinde her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüm zincirine dahil edileceğini ve bunun çevre kirliliğinin azalmasına önemli katkı sağlayacağını vurguladı. Öztürk, tüm işletmeleri bu dönüşümün bir parçası olmaya davet etti.
DOA Sistemi Nasıl İşleyecek?
Türkiye’de kademeli olarak devreye alınan DOA uygulaması, üretimden geri dönüşüme kadar olan süreci dijital olarak izleyen entegre bir model sunuyor. Sistem, atıkların doğaya karışmasını önlemeyi, ambalajların yeniden ekonomiye kazandırılmasını ve doğal kaynak kullanımının azaltılmasını hedefliyor.
İade Altyapısı ve Operasyon Süreci
Satış noktaları üzerinden kurulacak iade altyapısı ile işleyecek sistemde, işletmeler DBYS’ye kayıt yaptırıp yetkili operatörlerini seçecek. Büyük mağaza ve zincir mağazalarda Depozito İade Makinesi (DİM) kurulumu zorunlu olacak. Diğer işletmelere ise el terminalleri, şeffaf poşetler ve barkodlu klipsler operatörler tarafından ücretsiz sağlanacak. HOREKA (otel, restoran, kafe) işletmeleri, kendi tükettikleri ambalajları biriktirip operatöre teslim edecek. Toplanan ambalajlar, sayım ve doğrulama merkezlerine götürülerek geri dönüşüm tesislerinde işlenecek.
Tüketici Hakları ve Mobil Uygulama
Tüketiciler, “DOA” logolu ambalajları iade noktalarına veya DİM’lere teslim ederek ambalaj iade bedellerini geri alabilecekler. DOA mobil uygulaması üzerinden kullanıcı hesaplarına aktarılan bedeller, banka hesabına transfer edilebilecek, ATM’den çekilebilecek veya alışverişlerde kullanılabilecek.
Türkiye’nin Teknolojik Depozito Sistemi
Dünya genelinde yaygınlaşan depozito yönetim sistemleri, 2026 itibarıyla 70 ülke veya eyalette yaklaşık 750 milyon kişiye ulaşması bekleniyor. Türkiye, hayata geçirdiği uçtan uca dijital altyapısıyla uluslararası ölçekte örnek teşkil eden bir model sunmayı hedefliyor.
