Rize Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Erdoğan, Doğu Karadeniz Bölgesi’nin ve Rize’nin stratejik tarım ürünü olan çayın geleceği için devlet iş birliğinin şart olduğunu vurguladı. Çay üreticisi, sanayicisi ve kamu kurumlarının ayrılmaz bir bütün olduğunu belirten Erdoğan, 100 yıllık geçmişe sahip bu değerli ürünün gelecek nesillere aktarılması ve bölge halkının refahının korunması adına sektördeki tüm paydaşların sorunlarına acil ve kalıcı çözümler üretilmesi gerektiğini ifade etti.
Sektörde Sürdürülebilirlik İçin Temel Talepler
Erdoğan, sektörde sürdürülebilirliğin, kalitenin ve ekonomik dengenin sağlanması adına kamuoyunun ve yetkili mercilerin dikkatine sundukları temel hususları şöyle sıraladı:
Yaş Çay Taban Fiyatı Kaliteden Taviz Verilmeden 34-35 TL Olmalı
Çaykur ve özel sektör işletmelerinin verimli bir sezon geçirebilmesi için yaş çay kalitesinin korunmasının önemine değinen Erdoğan, kalitesiz yaş çay hasadının kuru çay kalitesini olumsuz etkilediğini ve bu durumun son tüketici memnuniyetsizliğine yol açarak çay tüketiminde düşüşlere neden olduğunu belirtti. Sanayicinin kaliteli kuru çay üretebilmesi ve tüketicinin nitelikli çaya ulaşabilmesi için yaş çayda hasat kalitesinden taviz verilmemesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, bu kalite standardının sağlanması şartıyla üreticiyi enflasyona ezdirmeyecek yaş çay taban fiyatının kilogram başına 34-35 TL olarak belirlenmesini talep etti.
Destekleme Primi Sektörün Olmazsa Olmazı
Çay sektörünün sürdürülebilirliği ve üreticilerin refahı için hayati öneme sahip olan destekleme primlerinin geçen yıl ara verilmesi nedeniyle piyasada ciddi dengesizliklere yol açtığını ifade eden Erdoğan, bu primlerin üreticilerin finansal zorluklar yaşadığı dönemlerde vazgeçilmez bir destek unsuru olduğunu söyledi. Özellikle yılın ilk dört ayında hane halklarının ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya kaldığını belirten Erdoğan, destekleme primlerinin bu aylarda ödenmesinin hane halklarının refah düzeyini yükselttiğini ve çay tarımını sürdürülebilir bir geçim kaynağı haline getirdiğini dile getirdi. Ayrıca, sektördeki kayıt dışı faaliyetlerin önlenmesi bakımından da kritik rol oynayan bu primlerin, tarımsal ekonominin şeffaflığını ve düzenini sağladığını ekledi. Destekleme primlerinin vakit kaybedilmeden yeniden uygulamaya konulmasını talep etti.
Yaş ve Kuru Çay Fiyatları Eş Zamanlı Açıklanmalı
2025 yılında hem özel sektörün hem de Çaykur’un zarar ettiğini belirten Erdoğan, sanayicinin kazanamadığı yerde çiftçinin de kazanamayacağını söyledi. 100 yıllık mazisi olan çay sektörünü gelecek nesillere taşımak için her aktörün sorunlarının çözülmesi gerektiğini vurguladı. Sektörde maliyet hesaplamalarının sağlıklı yapılabilmesi ve piyasa dengesinin korunması adına, yaş çay alım fiyatı ile kuru çay zam oranlarının eş zamanlı olarak kamuoyuna duyurulması gerektiğini belirtti. Kuru çay fiyatlarındaki artış oranının, yaş çay zam oranının 5 puan altında kalacak şekilde belirlenmesinin piyasa gerçekleriyle örtüşen en doğru yaklaşım olduğunu ifade etti. Kuru çay fiyatlarının sonradan açıklanmasının sanayiciyi maliyet belirsizliğine ittiğini ve ulusal zincir marketlerin baskısıyla ürünlerin zararına satılmasına yol açtığını söyledi. Geçtiğimiz yıl yüksek faiz ortamı ve fiyat dengesizlikleri sebebiyle sektördeki fabrikaların %30’unun kapılarını açamadığı gerçeğini hatırlatarak, sektöre destek sağlanamazsa bu rakamın daha da artacağı uyarısında bulundu.
Faiz Destekli Kredi Piyasaya Can Suyu Verecek
Sektörün ayakta kalabilmesi için faiz destekli kredi imkanlarının acilen devreye alınmasının şart olduğunu belirten Erdoğan, aksi takdirde özel sektör kapasitesinde daralma yaşanmasından endişe duyduklarını söyledi. Özel sektörün kapasite düşürmesinin Çaykur fabrikalarında yığılmaya neden olacağını ve kapasite üstü alımların kalitesiz kuru çay üretimiyle sonuçlanacağını ifade etti. Sanayicinin kazanamadığı bir denklemde üreticinin de kazanmasının mümkün olmadığını yineleyen Erdoğan, çayda üretici, özel sektör ve devlet barışının sağlanması, piyasa dengelerinin korunması ve Türk çayının geleceği için yetkilileri acil adımlar atmaya davet etti.
