AK Parti Seçim İşleri Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Veysel Ayhan, Antalya Diplomasi Forumu’nda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın uluslararası ilişkilere dair önemli mesajlarını Birlik Haber Ajansı (BHA) için kaleme aldı. Forum, 17-19 Nisan 2026 tarihlerinde küresel siyasetin önde gelen konularının tartışıldığı bir platform olarak öne çıktı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açılış konuşması, mevcut uluslararası sistemin eleştirel bir analizini sunarken, küresel dönüşümü “güç bunalımı” ve “istikamet buhranı” kavramlarıyla değerlendirdi. Bölgesel krizler, normatif düzenin aşınması ve jeopolitik rekabetin artması gibi unsurları bütüncül bir çerçevede ele alan Erdoğan, uluslararası sistemin sürdürülebilirliğine dair soru işaretleri ortaya koydu.
Küresel Sistem Krizi: Güç Bunalımı ve İstikamet Buhranı
Erdoğan, “Tarih boyunca barış, istikrar ve adalet yalnızca güçte değil aynı zamanda dayanışma ile sağlanmıştır” diyerek, gücün tek başına belirleyici olmadığını vurguladı. Güç bunalımının küresel düzeyde gücün belirleyiciliğini ifade ederken, istikamet buhranının ise sistemin değerler, ilkeler ve ortak hedefler konusundaki yön kaybını temsil ettiğini belirtti. Normatif değerlerden arındırılmış bir güç vurgusunun yeni çatışmalara yol açacağını ifade eden Erdoğan, sistemin hem işlevsel hem de meşruiyet krizi yaşadığını dile getirdi.
“Kural Temelli Sistem” Eleştirisi ve Normatif Çöküş
Konuşmasında “kural temelli uluslararası sistem” anlayışını da eleştiren Erdoğan, mevcut düzenin kurallarının pratikte güç ilişkilerine göre şekillendiğini ve bunun uluslararası hukukun seçici işletilmesine yol açtığını söyledi. “Araçsallaştırılmış ilkeler” vurgusuyla, normların güçlü aktörlerin çıkarlarına hizmet eden araçlara dönüştüğünü belirtti. Bu durumun, uluslararası sistemi ahlaki ve varoluşsal bir krizle karşı karşıya bıraktığını ifade etti.
Gazze Üzerinden Sistem Eleştirisi: Uluslararası Sistemin Meşruiyet Krizi
Gazze’de yaşanan insanlık dramını uluslararası sistem eleştirisinin en somut örneği olarak sunan Erdoğan, mevcut düzenin İsrail saldırganlığı karşısındaki yetersizliğini vurguladı. Gazze’deki durumun yalnızca bir insani trajedi olmadığını, aynı zamanda uluslararası sistemin normatif ilkeleri ile kurumsal kapasitesinin sınandığı bir kriz alanı olduğunu belirtti. Bu durumun, uluslararası düzenin ahlaki meşruiyetine yönelik derin bir sorgulamayı beraberinde getirdiğini ifade etti.
Hürmüz Boğazı ve Körfez Ülkeleriyle Dayanışma
Bölgesel krizleri de değerlendiren Erdoğan, Hürmüz Boğazı’na ilişkin açıklamalarıyla Körfez ülkelerinin açık denizlere erişim hakkının korunması ve seyrüsefer serbestisinin sürdürülmesi gerektiğini vurguladı. Bu yaklaşımın, küresel enerji arz güvenliği ve Körfez ülkeleriyle dayanışmaya yönelik güçlü bir destek olduğunu belirtti.
Küresel Düzeyde İstikrar Vurgusu: Atlantik İttifakı, Afrika ve Balkanlar
Türkiye’nin NATO’nun önde gelen ülkelerinden biri olarak Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapacağını hatırlatan Erdoğan, Afrika ve Balkanlar’da da barış ve istikrarı önceleyen politikalar yürüttüklerini söyledi. Somali’ye yönelik desteklerinin güvenlikten kalkınmaya, Balkanlar’da ise barışın korunması ve bölgesel iş birliğinin güçlendirilmesine odaklandığını belirtti. Bu politikaların, Türkiye’nin küresel sorumluluklar temelinde “istikrar üretme” hedefini yansıttığını ifade etti.
Avrupa Boyutu: AB Üyeliği ve Müşterek Güvenlik Tehditleri
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin AB’ye tam üyelik hedefini koruduğunu yinelerken, Avrupa’nın ortak güvenlik tehditleriyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Türkiye’yi Avrupa güvenlik mimarisinin ayrılmaz bir parçası olarak konumlandıran Erdoğan, AB’nin “istikamet sorunu” eleştirisiyle de politika oluşturamama krizine dikkat çekti.
Diplomasi ve Yeni Dayanışma Arayışı: Barış, İstikrar ve Adalet
Erdoğan, diplomasinin yeniden tanımlanması gerektiğini belirterek, bunu doğrudan barış, istikrar, adalet ve ortak dayanışma üzerinden ifade etti. Diplomasiyi yalnızca sorunların müzakere edildiği bir alan olarak değil, barışın tesis edildiği, istikrarın korunduğu ve adaletin sağlandığı temel bir mekanizma olarak tanımladı. “Yeni bir dayanışma zemini kurmalıyız” çağrısı, küresel adaletin tesisini ve sürdürülebilir istikrarın inşasını hedefleyen bütüncül bir perspektifi yansıttı.
Sonuç olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın barış, istikrar, adalet, dayanışma, meşruiyet ve istikamet krizi çerçevesinde ortaya koyduğu söylemler, küresel sistemin yeniden inşa edilmesi ve daha adil, kapsayıcı bir uluslararası düzenin oluşturulması gerektiğine işaret etmektedir.
