Türkiye ile Maldivler arasında 4 Kasım 2024 tarihinde imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşması kapsamında, menşeli ürünlerin belirlenmesine yönelik kurallar bir yönetmelikle netleştirildi. Bu düzenlemeye göre, bir ülkede tamamen elde edilen veya yeterli işçilik ve işlemden geçen ürünler, belirlenen şartları sağlamaları halinde o ülkenin menşeli ürünü olarak kabul edilecek.

Yönetmelik, tarım ürünleri, hayvansal ürünler, balıkçılık ürünleri, madenler, geri kazanılabilir maddeler ile imalat atık ve hurdaları gibi tamamen elde edilmiş ürünlerin menşe statüsünü detaylı bir şekilde tanımlıyor. Üçüncü ülkelerden temin edilen girdilerle üretilen ürünler için yeterli işçilik veya işlem şartları getirilirken, bazı ürünlerde menşe dışı girdilere belirli oranlarda tolerans tanınacak. Ancak basit paketleme, temizleme, etiketleme veya basit montaj gibi işlemler tek başına menşe kazandırmayacak.

Anlaşmanın önemli bir diğer yönü ise ikili menşe kümülasyonu uygulaması. Bu kurala göre, Türkiye veya Maldivler menşeli girdiler, diğer ülkede üretilen nihai ürünün menşeinin belirlenmesinde kullanılabilecek. Tercihli ticaretten faydalanmak isteyen ürünlerin, ihracatçı ülkeden ithalatçı ülkeye gönderilirken üçüncü ülkelerde değiştirilmemesi veya esaslı bir işleme tabi tutulmaması gerekiyor.

Anlaşma kapsamındaki tercihli uygulamalardan yararlanmak için temel menşe ispat belgesi EUR.1 Dolaşım Belgesi olacak. Bu belgenin düzenlenmesi, vize edilmesi, sonradan ibrazı, kaybolması veya hasar görmesi durumunda ikinci nüshasının hazırlanması ve teknik nedenlerle reddedilmesine ilişkin usuller de yönetmelikte belirtildi. EUR.1 Dolaşım Belgesi, düzenlenme tarihinden itibaren 12 ay geçerli olacak ve istisnai durumlarda geç ibraz edilen belgeler kabul edilebilecek.

Yönetmelik ayrıca, taraf gümrük idareleri arasında menşe belgelerinin sonradan kontrolüne yönelik idari iş birliği mekanizmasını da düzenliyor. Bu, belgelerin doğruluğunun teyit edilmesi açısından önem taşıyor.

Maldivler'den Türkiye'ye gerçek kişiler arasında ticari olmayan küçük paketler ve yolcuların zati eşyası için belirli şartlar altında EUR.1 Dolaşım Belgesi aranmayacak. Küçük paketlerin toplam değeri 500 avroyu, yolcu zati eşyasının toplam değeri ise 1.200 avroyu aşamayacak.

Yönetmelik uyarınca, ihracatçıların menşe statüsünü destekleyen belgeleri ve EUR.1 Dolaşım Belgelerinin elektronik veya fiziki nüshalarını en az üç yıl boyunca saklaması zorunlu olacak.